Grupa Kawalerii ppłk. Edwarda Wani

Grupa Kawalerii ppłk. Edwarda Wani

Grupa Kawalerii podpułkownika Edwarda Wani była jednostką kawalerii Wojska Polskiego, która została sformowana w trakcie kampanii wrześniowej 1939 roku. Działała w trudnych warunkach militarnych i politycznych, które towarzyszyły Polsce na początku II wojny światowej. Oddział ten powstał z mobilizacyjnych nadwyżek, które zgrupowano w rejonie Garwolina, a jego działalność miała istotne znaczenie dla obrony przed agresją niemiecką.

Formowanie i zmiany organizacyjne

Formowanie Grupy Kawalerii ppłk. Wani rozpoczęło się po zakończeniu mobilizacji alarmowej. W dniach od 26 sierpnia do pierwszych dni września 1939 roku, jednostki Mazowieckiej i Pomorskiej Brygady Kawalerii oraz Centrum Wyszkolenia Kawalerii z Grudziądza przetransportowały do Garwolina kadry zawodowe, rezerwistów, konie oraz wyposażenie. Na miejscu rozpoczęto organizację szwadronów marszowych, a także pobór nowych żołnierzy i zasobów transportowych.

Dowództwo nad Zgrupowaniem Ośrodków Zapasowych Kawalerii objął płk Tadeusz Komorowski. W obliczu przerwania frontu przez niemieckie wojska, od 3 września powstała Armia „Lublin”, do której włączono Zgrupowanie Ośrodków Zapasowych Kawalerii. Wkrótce część oddziałów została wysłana do obrony strategicznych przepraw na Wiśle, jednak sytuacja militarna zmieniała się dynamicznie, co prowadziło do reorganizacji sił.

W dniach 1-12 września z zasobów OZ pomorskiej Brygady Kawalerii utworzono Grupę Kawalerii pod dowództwem ppłk. Edwarda Wani. Grupa ta weszła w skład Kombinowanej Brygady Kawalerii płk. Adama Zakrzewskiego i składała się z ponad 1200 żołnierzy, w tym 11 szwadronów pieszych oraz 4 szwadronów konnych.

Działania bojowe

Grupa Kawalerii ppłk. Wani skoncentrowała się w rejonie Wohynia 13 września 1939 roku, a następnie przeszła pod dowództwo gen. dyw. Stefana Dęba-Biernackiego. Grupa przemaszerowała na zachód do Łuszczowa, a później dotarła do Pawłowa, gdzie weszła w skład Grupy Operacyjnej gen. bryg. J. Kruszewskiego.

W trakcie II bitwy pod Tomaszowem Lubelskim grupa ppłk. Wani przydzielona została do 39 Dywizji Piechoty. Natarcie zaplanowane na 22 września nie przyniosło oczekiwanych efektów – kawalerzyści napotkali silny opór ze strony niemieckich sił, co skutkowało dużymi stratami w ich szeregach. Problemy z wyposażeniem oraz brakiem amunicji spowodowały osłabienie grupy i konieczność wycofania się z linii frontu.

Dalsze walki były prowadzone aż do 25 września, kiedy to z uwagi na wyczerpanie żołnierzy oraz napór Armii Czerwonej, grupa została rozwiązana przez ppłk. Edwarda Wani. Mimo trudnych warunków i licznych przeciwności, żołnierze grupy wykazali się odwagą i determinacją w obliczu zagrożenia.

Żołnierze Grupy

Na czoło Grupy Kawalerii ppłk. Edwarda Wani wysunęli się doświadczeni oficerowie oraz żołnierze z różnych pułków kawalerii:

• Dowódca grupy: ppłk Edward Wania
• Zastępca dowódcy grupy: ppłk Jerzy Staniszewski
• Kwatermistrz: por. Bogdan Antoni Kiersnowski
• Adiutant grupy: por. rez. Połczyński
• 1 pułk strzelców konnych spieszony: mjr Bohdan Budkowski
• Dywizjon bojowy konny 16 pułku ułanów: rtm. Czesław Dmochowski
• Dywizjon bojowy konny 2 pułku szwoleżerów: rtm. Stefan Krzyżanowski
• Szwadron konny 18 pułku ułanów: rtm. Henryk Odyniec-Dobrowolski

Czasy te były wyjątkowo trudne i wymagały dużej odwagi oraz umiejętności dowódczych, których nie brakowało wśród oficerów grupy.

Zakończenie

Grupa Kawalerii ppłk. Edwarda Wani stanowi przykład determinacji i odwagi polskich żołnierzy w obliczu brutalnej agresji Niemiec podczas kampanii wrześniowej w 1939 roku. Mimo licznych przeciwności losu i ostatecznego rozwiązania oddziału, historia tej jednostki pozostaje żywa jako symbol heroizmu i poświęcenia Polaków walczących o wolność ojczyzny.

Analizując działania Grupy Kawalerii, można dostrzec nie tylko trudności związane z brakiem odpowiedniego wyposażenia czy amunicji, ale również niezachwianą wolę walki oraz solidarność między żołnierzami. Ich wysiłki w obronie kraju są nieodłączną częścią polskiej historii wojskowości i pozostają inspiracją dla kolejnych pokoleń.

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).